Teal Swan Transcripts 772 - 🧠📱🔍🫧Cách thuật toán đang khiến bạn lệch khỏi thực tại

 

Teal Swan Transcripts 772

Cách thuật toán đang khiến bạn lệch khỏi thực tại

 

26-07-2025

Chào mừng bạn đến với thời đại công nghệ. Kỷ nguyên hiện tại được định hình hoàn toàn bởi sự phát triển và việc sử dụng rộng rãi công nghệ kỹ thuật số. Công nghệ bây giờ đã ăn sâu vào hầu hết mọi khía cạnh của đời sống con người. Và như một phần của điều đó, rất nhiều cuộc sống của chúng ta được trải qua trên mạng. Một phần trải nghiệm sống của chúng ta diễn ra trong thế giới vật chất, còn phần kia diễn ra trên mạng. Trải nghiệm trực tuyến của chúng ta được tùy chỉnh và được cá nhân hóa, và chúng ta thích điều đó, y như cách chúng ta thích cuộc sống ngoài đời được tùy chỉnh và cá nhân hóa. Nhưng lại có một mặt trái khổng lồ đi kèm. Các thuật toán mạng đang khiến con người hoàn toàn lệch khỏi thực tại. Trong tập hôm nay, tôi sẽ giải thích điều này một cách chi tiết.

 

Thuật toán mạng là một tập hợp các chỉ dẫn mà những nền tảng mạng sử dụng để phân tích người dùng cũng như hoạt động trực tuyến của họ nhằm hiểu được sở thích của họ, rồi dùng thông tin đó để làm những việc như cá nhân hóa nội dung, gợi ý sản phẩm và xếp hạng kết quả tìm kiếm. Một thuật toán mạng hoạt động dựa trên ba phần: đầu vào, xử lý và đầu ra.

 

Đầu vào là dữ liệu người dùng - chẳng hạn bất kỳ thông tin cá nhân nào bạn cung cấp khi đăng ký một trang web, vị trí của bạn, lịch sử tìm kiếm và duyệt web, những thứ bạn mua sắm trực tuyến, những gì bạn nhấn thích, giới tính, tuổi, lượt chia sẻ, bình luận, thời điểm và tần suất bạn lên mạng, thời gian bạn xem một video, v.v.

 

Phần xử lý là việc họ dùng các phép tính và các quy tắc để phân tích dữ liệu này. Và phần đầu ra là họ tạo ra một trải nghiệm được cá nhân hóa cho bạn dựa trên những thông tin đó.

 

Để cho bạn vài ví dụ: Giả sử bạn vào Instagram và xem một video về bệnh Celiac (bệnh không dung nạp Gluten) rồi bạn nhấn thích video đó. Thuật toán sẽ bắt đầu hiển thị cho bạn nhiều video hơn về bệnh Celiac và nhiều quảng cáo hơn về các sản phẩm không chứa gluten.

 

Hoặc giả sử bạn đang đi du lịch Florida với điện thoại của mình. Nhờ dữ liệu GPS và hoạt động trực tuyến dựa trên vị trí, đột nhiên mọi thứ liên quan đến Florida sẽ bắt đầu xuất hiện ở đầu các kết quả tìm kiếm của bạn. Và bạn sẽ nhìn thấy thông tin về Florida dù trước đó bạn chẳng hề để tâm đến.

 

Hoặc giả sử hoạt động trực tuyến của bạn cho thấy bạn có một quan điểm nhất định về một vấn đề chính trị. Những bình luận bạn nhìn thấy dưới các video sẽ thay đổi thành những bình luận phù hợp với quan điểm của bạn.

 

Rõ ràng là có những mặt tích cực. Chúng ta được giới thiệu những sản phẩm hay ho mà chúng ta sẽ muốn nhưng có thể đã bỏ lỡ. Nếu bạn thích video về chó con, đoán xem? Bạn sẽ thấy nhiều video chó con hơn. Những thứ bạn không thích và không quan tâm thì được lọc bỏ. Chúng ta nhìn thấy những gì phù hợp và hấp dẫn hơn, giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức để tìm đúng thứ mình muốn hoặc cần. Việc phân tích dữ liệu để cung cấp thông tin phù hợp cũng giúp chúng ta dễ đưa ra quyết định hơn. Nó cũng giúp chúng ta kết nối với những người có cùng sở thích và quan điểm. Nếu có mối đe dọa hoặc vấn đề nào trong khu vực của bạn, bạn sẽ được thông báo ngay lập tức, giúp bạn an toàn hơn.

 

Bạn hiểu rồi đó, tất cả những điều này cơ bản là làm tăng mức độ hài lòng của chúng ta khi lên mạng.

 

Và cũng đồng thời tồn tại một vấn đề vô cùng nghiêm trọng mà các thuật toán đang tạo ra. Thuật toán đang tạo nên những thực tại bong bóng dành riêng cho từng người. Thuật toán hoạt động như một bộ lọc, một người định hình, và một hệ thống cá nhân hóa. Mọi thứ tồn tại trên mạng - tin tức, thông tin, quan điểm, sản phẩm, cơ hội - đều đang bị lọc, bị chỉnh hình và được cá nhân hóa thông qua thuật toán riêng của bạn.

 

Vì điều này, bạn không còn thấy, nghe, cảm nhận hay biết đến thực tại nữa. Thay vào đó, bạn đang thấy, nghe, cảm nhận và biết đến một thực tại được xây dựng riêng cho bạn, được tùy chỉnh đặc biệt dựa trên sở thích, mối quan tâm và quan điểm của chính bạn. Điều đó không có gì mang tính khách quan trong đó cả - ý tôi là như vậy.

 

Và vì thế, thuật toán tồn tại trên những nền tảng nơi bạn tiêu thụ thông tin thực chất đang ngăn cản khả năng nhận thức tỉnh táo thật sự. Thuật toán, cùng với cách mỗi người chúng ta phản ứng với nội dung được đưa đến theo thuật toán của riêng mình, đang tạo ra một xã hội loài người lệch khỏi thực tại một cách nghiêm trọng.

 

Thuật toán đã tạo ra một dạng vòng lặp phản hồi tự củng cố. Để tôi đưa ra ví dụ: giả sử bạn đăng một bài lên mạng và bài đó nhận được lượng tương tác rất lớn. Thuật toán sẽ tiếp tục đẩy mạnh bài đó vì mức độ tương tác cao. Điều này lại dẫn đến nhiều tương tác hơn, kéo theo việc được thúc đẩy mạnh hơn nữa. Ngày càng nhiều người sẽ thấy bài đăng đó.

 

Hoặc thêm ví dụ nữa: tưởng tượng bạn rất sợ rắn, rồi bạn vô tình xem một video về loài rắn lục được cho là gây chết người nhiều nhất trên Trái Đất, và bạn xem toàn bộ video từ đầu đến cuối. Điều này làm nỗi sợ rắn của bạn gia tăng. Nó cũng báo cho thuật toán rằng nội dung này rất thu hút bạn. Thế là bạn thấy thêm một video nữa về cách tự bảo vệ bản thân khỏi rắn, và bạn lại xem hết từ đầu đến cuối. Dĩ nhiên rồi, vì bạn rất sợ rắn mà - nên thông tin này thật sự hữu ích đối với bạn. Điều này khiến thuật toán tiếp tục cho bạn xem nhiều nội dung liên quan đến rắn độc hơn nữa. Chẳng mấy chốc, bạn trở nên hoảng sợ hơn bao giờ hết, hoàn toàn tin rằng thế giới đầy rẫy rắn độc. Đây chính là một vòng lặp phản hồi tự củng cố - một chu kỳ leo thang.

 

Thuật toán cũng nuôi dưỡng các thiên kiến nhận thức. Để nói đơn giản: bạn có thể có thiên kiến ủng hộ hoặc chống lại một điều gì đó, chẳng hạn một đảng chính trị so với đảng khác, hay một nhóm chủng tộc so với nhóm khác. Thuật toán của bạn sẽ phản chiếu thành kiến đó thay vì thách thức nó.

 

Hoặc bạn đã có sẵn một quan điểm nào đó; thuật toán sẽ tiếp tục đưa cho bạn những nội dung củng cố quan điểm ấy, và cho bạn thấy bài đăng, bình luận của những người có cùng quan điểm, khiến bạn tin rằng ai cũng nghĩ giống bạn.

 

Thuật toán tạo ra một dạng phân tách hệ tư tưởng mà bạn khó tưởng tượng nổi.

 

Thuật toán cũng tạo ra hiệu ứng đồng thuận.

 

Con người là loài cực kỳ xã hội. Họ muốn thuộc về một nhóm, muốn hòa nhập, không muốn bị bỏ lỡ, muốn đứng đầu hệ phân cấp xã hội. Vì vậy, họ thường chấp nhận các quan điểm, niềm tin, hành vi, sở thích và xu hướng chỉ vì người khác cũng đang làm vậy - kể cả khi điều đó đi ngược lại sự thật cá nhân bên trong họ. Thuật toán có thể (và thật sự) khuếch đại hành vi bầy đàn này lên một mức độ hoàn toàn mới, vì nó sử dụng dữ liệu người dùng và mức độ tương tác để đẩy mạnh các nội dung và xu hướng đang thịnh hành. Chỉ mong rằng những xu hướng đó không làm hại ai, đúng không?

 

Thuật toán không chỉ phản ánh sở thích hay những gì khiến bạn cảm thấy tốt hơn. Nó phản ánh những gì thu hút sự chú ý của bạn và những gì liên quan đến bạn. Nếu bạn vừa ly hôn và thuật toán đưa cho bạn xem video của một phụ nữ cũng vừa ly hôn, đang nói về việc đàn ông tệ hại thế nào, và bạn nhấn thích vì tâm trạng bạn lúc đó như vậy, thì bạn sẽ được xem thêm nhiều video tương tự. Nhiều hơn, nhiều hơn nữa những bài đăng tiêu cực về đàn ông và các mối quan hệ. Và kết quả là bạn sẽ cảm thấy tệ hơn, tệ hơn, tệ hơn nữa về đàn ông và về chuyện yêu đương.

 

Thuật toán có thể đưa bạn vào một vòng xoáy đi xuống hoàn toàn, đặt bạn vào một thực tại u ám sai lệch khỏi toàn bộ bức tranh thực, giống hệt như cách nó cũng có thể tạo ra một vòng xoáy đi lên, đưa bạn vào một dạng thực tại "tích cực giả" hoàn toàn tách rời khỏi sự thật toàn diện của đời sống.

 

Những thuật toán này trở nên cực kỳ nguy hiểm khi bạn kết hợp chúng với thực tế rằng mạng xã hội - nơi hầu hết con người trên Trái Đất tiếp nhận thông tin ngày nay - đang là “miền tây hoang dã” của video giả, hình ảnh giả và thông tin sai lệch hoặc thậm chí hoàn toàn bịa đặt. Tốc độ lan truyền của loại thông tin sai lệch này giữa các cá nhân và sau đó lan ra truyền thông dòng chính thật sự khiến người ta choáng ngợp.

 

Thuật toán còn nguy hiểm khi bạn nhận ra rằng chúng có thể được sử dụng để cho bạn xem những gì người có quyền lực muốn bạn xem - những điều họ muốn bạn quan tâm, thông tin họ muốn bạn tiếp cận - đồng thời giữ bạn tránh xa những điều họ không muốn bạn biết, những sản phẩm họ không muốn bạn tìm thấy. Chúng có thể trở thành công cụ phục vụ lợi ích của những người muốn kiểm soát bạn.

 

Sự thật là mỗi thuật toán của chúng ta đang tách chúng ta khỏi nhau. Nó tạo ra những bong bóng ái kỷ nhỏ cho từng người. Nó đặt chúng ta vào những thực tại cảm nhận song song, nơi khoảng cách giữa thực tại mà một người nhìn thấy so với thực tại mà người khác nhìn thấy trở nên vô cùng lớn. Điều này đã là một vấn đề lớn với con người, và trong thời đại mạng xã hội hiện nay, nó còn tệ hơn gấp mười lần.

 

Đây là một sự tấn công trực tiếp vào khả năng làm chủ các mối quan hệ và sự hòa nhập. Ngược lại, nó là công thức tạo ra chia rẽ, cô lập, phân cực và đối đầu.

 

Nếu bạn muốn hiểu thêm về “các thực tại cảm nhận song song” và vì sao chúng nguy hiểm như vậy, bạn có thể xem video của tôi có tựa đề: Thực tại song song nguy hiểm nhất

 

Việc có "cả thế giới trong tầm tay" là lời hứa mà thế giới internet mang lại cho chúng ta. Internet lẽ ra có thể là giải pháp cho những "bong bóng thực tại về mặt địa lý" mà chúng ta từng bị mắc kẹt trước thời đại internet. Nhưng thuật toán đang làm vấn đề này tệ hơn thay vì giải quyết nó.

 

Khái niệm về thuật toán mạng có thể không khiến bạn sợ - cho đến khi bạn hiểu rằng con người đưa ra quyết định và hành động dựa trên thông tin mà họ thấy. Hành vi của chúng ta là hệ quả của thực tại mà chúng ta nhận thức. Điều đó có nghĩa là thuật toán mạng của chúng ta và bong bóng thực tại mà nó tạo ra đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chúng ta mỗi ngày. Nó đang quyết định cách chúng ta suy nghĩ. Nó đang quyết định những gì chúng ta làm. Nó quyết định các lựa chọn mà chúng ta đưa ra.

 

Điều vô cùng quan trọng là mọi người phải biết rằng thông tin - thực tại - đang được trình bày cho họ khi trực tuyến không phải là một sự phản chiếu trung thực của thực tại khách quan. Tất cả là nhờ vào thuật toán.

 

Thay vì tin vào thực tại cảm nhận mà thuật toán của bạn đang tạo ra cho bạn, bạn cần liên tục nhắc bản thân rằng thực tại cảm nhận trực tuyến này chỉ là một dạng phản chiếu của chính bạn. Nó là một bức tranh trực tuyến về bạn - được vẽ bằng công nghệ số - và được xây dựng để trở thành buồng vọng âm cá nhân của riêng bạn.

 

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà chúng ta cần chủ động tìm kiếm các quan điểm khác nhau. Chúng ta cần chủ động mở rộng tâm trí. Chúng ta cần chủ động lùi lại và suy nghĩ về thông tin, về nội dung mà chúng ta đang thấy, thay vì nuốt trọn nó không suy xét. Chúng ta cần chủ động tác động lên thuật toán của chính mình. Chúng ta cần suy nghĩ về lý do đằng sau việc tại sao chúng ta được thấy những gì chúng ta đang thấy trên mạng - và tại sao chúng ta không được thấy những gì chúng ta không thấy.

 

Đặc biệt trong thế giới hiện tại.

 

Hãy luôn nhớ rằng hôm nay, những gì bạn thấy trên mạng không phải là phản ánh của thực tại. Nó là phản ánh của thuật toán của bạn.

 

Chúc bạn một tuần tốt lành.

 

 

 

Link gốc của bài viết

 

https://www.youtube.com/watch?v=02OwaF4fYYw

 

https://tealswan.com/

 

 

 

Theo dõi trên Facebook

 

https://www.facebook.com/Go-With-The-Earth-110516891516479/

 

DANH SÁCH TẤT CẢ CÁC BÀI VIẾT CỦA TRANG

 

https://gowiththeearth.blogspot.com/2021/10/tat-ca-sach-co-tai-blogs.html