Teal Swan Transcripts 752
Cơ chế đối phó ngăn cản sự thay đổi của
thế giới
08-03-2025
Khi chúng ta đối
phó với một điều gì đó, chúng ta dùng một quy trình, một phương pháp hoặc một kỹ
thuật giúp mình thích nghi với tác nhân gây căng thẳng. Thích nghi chính là từ
khóa ở đây. Vì sao? Khi chúng ta thích nghi, chúng ta thay đổi bản thân để có
thể sống chung với mọi thứ y như nó đang có. Chúng ta không thay đổi “cái đang có”.
Cơ chế đối phó của
chúng ta chính là thứ giữ mọi thứ đứng yên tại chỗ. Chúng là thứ ngăn chúng ta
thay đổi “cái đang có”. Điều này đúng cả ở vi mô - đời sống cá nhân chúng ta -
lẫn ở vĩ mô - xã hội loài người và thế giới mà chúng ta đang cùng nhau đồng
sáng tạo.
Và cơ chế đối
phó ngăn cản sự thay đổi mạnh nhất trong cả vi mô lẫn vĩ mô chính là khi chúng
ta đối phó bằng cách trở nên giống hệt tác nhân gây căng thẳng mà mình đang đối
mặt. Nói cách khác, trở nên giống hệt thứ đã làm mình tổn thương.
Để bạn hiểu rõ
hơn, tôi sẽ đưa ra ba ví dụ.
1. Câu chuyện của
Sophie
Sophie có cha mẹ
thường dùng những việc họ làm cho cô và anh trai làm đòn bẩy để kiểm soát con
cái. Mọi thứ đều kèm điều kiện. Ví dụ, để bắt cô làm điều họ muốn, họ sẽ nhắc
đi nhắc lại rằng họ đã nuôi cô, cho cô mái nhà, trả tiền học múa…
Sự thao túng và kiểm
soát này là một tác nhân căng thẳng lặp đi lặp lại, và Sophie đã thích nghi với
nó. Cô thích nghi bằng cách trở nên y chang cha mẹ mình, tất nhiên là vô thức.
Vì sợ bị kiểm
soát, cô luôn cố gắng nắm thế chủ động trong các mối quan hệ. Điều này có nghĩa
là gì? Là cô sẽ làm gì đó cho người khác - ví dụ trả tiền ăn hoặc giúp đỡ khi họ
gặp khó - để bảo đảm họ mắc nợ cô, chứ không phải ngược lại.
Cô bắt đầu cảm
thấy rằng các mối quan hệ nói chung là lời mời để bị lợi dụng. Vì vậy, cô trở
nên cảnh giác cao độ và rất keo kiệt, khép kín trong tình cảm. Khi cảm thấy bị
lợi dụng hoặc khi cô cần điều gì từ ai - mà cô lại cực kỳ nhạy cảm với chuyện
này - cô sẽ nhắc lại những gì mình đã làm cho họ như một cách giữ quyền kiểm
soát.
Cô không hề thừa
nhận với chính mình, chứ đừng nói đến người khác, rằng những điều cô làm đều
kèm điều kiện.
Kết quả là gì? Rất
nhiều người xung quanh Sophie cảm thấy không an toàn khi nhận bất kỳ điều gì từ
cô, vì họ biết cuối cùng nó sẽ quay lại làm họ tổn thương.
2. Câu chuyện của
Richard
Khi Richard 5 tuổi,
cha mẹ anh khó khăn đến mức phải gửi anh về sống với ông bà. Vấn đề là ông nội
anh độc đoán và bạo lực. Richard bị sỉ nhục, và mỗi khi anh làm ông không hài
lòng, anh sẽ bị đánh rất nặng.
Richard cảm thấy
mình hoàn toàn bất lực trước hoàn cảnh căng thẳng này. Vì vậy, anh thích nghi.
Rất sớm, Richard
quyết định rằng bất kỳ biểu hiện yếu đuối nào cũng sẽ khiến anh gặp rắc rối.
Anh tin rằng việc ai đó có nhiều quyền lực hơn mình là cực kỳ nguy hiểm, và quyền
lực nghĩa là đe dọa công khai.
Vì vậy, anh làm
mình trở nên thật cứng rắn và bất khả xâm phạm. Anh giữ an toàn bằng cách bắt nạt
và đe dọa người khác. Anh ám ảnh với việc có quyền lực hơn người khác và tích
lũy mọi thứ mang lại sức mạnh: địa vị, tiền bạc, sức mạnh thể chất, các phẩm chất
mạnh mẽ, phụ nữ…
Anh trở nên bạo
lực. Anh thường xuyên sỉ nhục người khác và thậm chí đánh vợ mình.
3. Ví dụ ở tầm
vĩ mô
Trong hàng ngàn
năm, loài người đã chứng minh rằng chúng ta không giỏi chăm sóc lợi ích tốt nhất
của nhau. Xã hội không phải là nơi an toàn và yêu thương. Vì vậy, sự nhạy cảm bị
xem là một gánh nặng, một điểm yếu đáng thương, và là thứ đảm bảo thế giới sẽ
nuốt chửng bạn.
Vì điều này, rất
nhiều người thích nghi bằng cách trở nên cứng rắn, buộc con cái mình cũng phải
cứng rắn. Chúng ta trở nên vô cảm. Chúng ta tạo ra những vai “kẻ bảo vệ”,
chuyên đảm bảo lợi ích riêng của mình bất chấp người khác.
Nhưng bằng cách
trở nên vô cảm, cứng rắn, đề phòng và trượt vào vai “kẻ bảo vệ”, bản thân chúng
ta cũng không còn hành xử an toàn hay yêu thương. Chúng ta đảm bảo rằng xã hội
tiếp tục là một nơi không an toàn và không yêu thương.
- Chúng ta đối
phó với sự tàn nhẫn bằng cách trở nên tàn nhẫn.
- Chúng ta đối
phó với việc bị kiểm soát bằng cách trở nên kiểm soát.
- Chúng ta đối
phó với bị bỏ rơi bằng cách trở thành người bỏ rơi.
- Chúng ta đối
phó với bị thao túng bằng cách trở nên thao túng.
- Chúng ta đối
phó với sự yếu đuối bằng cách trở nên yếu đuối.
- Chúng ta đối
phó với các hệ tư tưởng bằng cách chấp nhận và sống theo y hệt chúng.
Một trong những
điều mà ai cũng sẽ nhận ra trên hành trình thức tỉnh là tất cả những cách mà
chúng ta đã trở nên giống hệt thứ từng làm mình tổn thương. Tất cả những cách
mà chúng ta đã thích nghi với những hoàn cảnh lẽ ra cần phải thay đổi - nhưng bằng
việc thích nghi, chúng ta lại vô tình đảm bảo rằng những hoàn cảnh đó sẽ không
bao giờ thay đổi.
Những cách mà bạn
đã đối phó bằng cách trở nên giống hệt thứ từng làm bạn tổn thương sẽ tự bộc lộ
với bạn trên hành trình phát triển bản thân mà bạn đã bắt đầu. Nhưng một trong
những cách để bạn tăng tốc quá trình này là lập một danh sách những điều đau đớn,
đáng sợ hoặc căng thẳng mà bạn từng trải qua trong đời. Đây nên là những trải
nghiệm mà bạn đã thật sự rơi vào trạng thái khốn khổ. Chúng có thể là những
chuyện mà bạn đánh giá là rất lớn, hoặc những chuyện bạn cho là nhỏ.
Kế tiếp, bên cạnh
mỗi điều đó, bạn sẽ viết xuống một danh sách thứ hai mô tả bạn đã khiến mỗi trải
nghiệm ấy mang ý nghĩa gì. Bạn đã hình thành những niềm tin nào từ nó? Bạn đã
đưa ra những quyết định nào vì nó?
Và sau đó, bên cạnh
từng câu trả lời đó, bạn sẽ viết xuống một danh sách thứ ba mô tả điều gì đã
thay đổi trong bạn và trong cuộc sống của bạn như hệ quả của trải nghiệm đó,
bao gồm cả ảnh hưởng tâm lý và cảm xúc mà nó gây ra.
- Tính cách của
bạn có thay đổi không?
- Hành vi của bạn
có thay đổi không?
- Bạn có thay đổi
cách sống hằng ngày?
- Bạn có bắt đầu
sử dụng những cơ chế đối phó nào không?
Và khi nhìn vào
tất cả những điều này, bạn sẽ xem thử liệu mình có nhận ra được - đây chính là
thử thách của bạn - những cách mà bạn đã trở nên giống hệt thứ từng làm bạn tổn
thương khi bạn cố đối phó với trải nghiệm đau đớn đó; và những cách mà bạn đã
thích nghi khiến bạn rơi vào một lời tiên tri tự ứng nghiệm, nơi những gì bạn
quyết định làm lại tạo ra đúng điều bạn muốn tránh.
Để bạn hiểu rõ
hơn quá trình này diễn ra như thế nào, tôi sẽ đưa ra một ví dụ được gửi đến bởi
một người khác. Nó trông như thế này. Có ba cột.
Cột 1: Chuyện đã
xảy ra
“Tôi mất người
anh trai khi mới 12 tuổi và là người phát hiện ra anh ấy đã chết. Không ai nhắc
đến anh ấy một lần nào sau khi anh ấy qua đời.”
Cột 2: Ảnh hưởng
tâm lý và cảm xúc - Bạn đã khiến nó mang ý nghĩa gì? Bạn đã quyết định điều gì?
- Trên đời này
không có chỗ cho cảm xúc.
- Thế giới rất
nguy hiểm.
- Tôi xem an
toàn là điều quan trọng nhất.
- Khi bạn chết,
bạn sẽ bị lãng quên.
- Tôi cần người
khác ở gần mình, nhưng nếu tôi gắn bó với họ, tôi sẽ bị tổn thương.
Cột 3: Kết quả -
Điều gì đã thay đổi trong bạn? Bạn đã đối phó bằng cách nào, và bằng cách nào bạn
trở thành một phần của vấn đề?
- Tôi trở nên lạnh
lùng và tách biệt về mặt cảm xúc.
- Tôi bám chặt
vào tất cả những gì quen thuộc, ngăn bản thân phát triển.
- Tôi trở nên thờ
ơ với việc trải nghiệm cuộc sống vì tôi sợ rủi ro.
- Tôi không nói
về bất kỳ ai sau khi họ chết, như một cách để né tránh cảm xúc.
- Tôi ủng hộ
quan điểm rằng khi ai làm điều xấu, họ xứng đáng nhận hậu quả, kể cả cái chết.
Sẵn sàng nghe điều
cay đắng nhất không?
Tôi sống với niềm
tin rằng mình có thể phán xét ai xứng đáng sống hay chết - y như người đàn ông
đã cướp đi mạng sống của anh tôi.
Nếu chúng ta muốn
những yếu tố trong cuộc sống của mình thay đổi, chúng ta phải nhận ra những
cách mà chính chúng ta đang ngăn cản sự thay đổi đó - bằng cách đối phó với vấn
đề bằng cách trở thành một phần của vấn đề.
Nếu chúng ta muốn
thay đổi thế giới, chúng ta phải nhận ra những cách mà chúng ta đang ngăn cản sự
thay đổi đó - bằng việc đối phó với thế giới bằng cách trở thành một phần của vấn
đề thay vì trở thành giải pháp.
Làm điều này đòi
hỏi lòng can đảm phi thường. Cuối cùng, chúng ta đã đối phó theo những cách này
vì ta tin rằng làm vậy sẽ giúp mình an toàn. Và điều đó có nghĩa là buông bỏ những
cơ chế đối phó này sẽ buộc chúng ta không chỉ đối diện với nỗi đau và nỗi sợ của
mình, mà còn phải lựa chọn tiến thẳng vào chúng.
Nhưng bằng cách
bước thẳng vào chúng, chúng ta có thể thay đổi thế giới.
Chúc bạn một tuần
tốt lành.
Link gốc của bài
viết
https://www.youtube.com/watch?v=tZqhmphbzUE
Theo
dõi trên Facebook
https://www.facebook.com/Go-With-The-Earth-110516891516479/
DANH
SÁCH TẤT CẢ CÁC BÀI VIẾT CỦA TRANG
https://gowiththeearth.blogspot.com/2021/10/tat-ca-sach-co-tai-blogs.html
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.